Du học Hàn Quốc thời Hallyu: Giấc mơ đổi đời, môi giới và bài toán nhân khẩu học

Du học Hàn Quốc bùng nổ nhờ làn sóng Hallyu và khủng hoảng dân số. Sinh viên Việt Nam gia tăng mạnh, nhưng chỉ 8,2% ở lại làm việc, hơn 28% rời đi và trên 50% không rõ tình trạng. Bức tranh toàn cảnh về giấc mơ Hàn Quốc, môi giới du học, rào cản visa và bài toán nhân lực bền vững.

Tỷ lệ sinh viên quốc tế ở lại làm việc chỉ 8,2%, hơn 28% rời Hàn Quốc, trên 50% không rõ tung tích

Các trường đại học Hàn Quốc đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ về diện mạo văn hóa khi số lượng sinh viên quốc tế tăng vọt trong nhiều năm qua.

Dù xu hướng này từng chững lại trong giai đoạn đại dịch, tổng số sinh viên quốc tế tại Hàn Quốc vẫn tăng đều theo thời gian, đạt 181.842 người vào năm 2023. Con số này cao gấp hơn hai lần so với 10 năm trước, khi chỉ có 85.923 người, và gấp 10 lần so với năm 2004, thời điểm Bộ Giáo dục Hàn Quốc bắt đầu thống kê dữ liệu liên quan.

Bức tranh sinh viên quốc tế tại Hàn Quốc

Cơ cấu quốc tịch của sinh viên quốc tế ngày càng đa dạng. Sinh viên đến từ châu Á chiếm 89% tổng số. Khoảng 6% đến từ châu Âu, 2,3% từ Bắc Mỹ, 1,5% từ châu Phi và dưới 1% lần lượt đến từ Nam Mỹ và châu Đại Dương.

Xét theo từng quốc gia, Trung Quốc đứng đầu với 68.065 sinh viên trong năm 2023, tiếp theo là Việt Nam với 43.361 người và Uzbekistan với 10.409 người. Dù Trung Quốc vẫn là nguồn sinh viên lớn nhất, tỷ trọng đã giảm từ 48,2% năm 2018 xuống còn 37,4% năm 2023. Trong khi đó, sinh viên Việt Nam ngày càng gia tăng, nâng tỷ lệ từ 19% lên 23,8% trong cùng giai đoạn.

Ông Lee Un sik, Trưởng bộ phận chính sách và hỗ trợ nhân tài toàn cầu thuộc Bộ Giáo dục Hàn Quốc, cho biết sự gia tăng sinh viên đến từ Việt Nam và các nước Đông Nam Á có liên quan trực tiếp đến sự lan tỏa mạnh mẽ của làn sóng văn hóa Hallyu.

Hallyu và sức hút từ K pop

Sự hiện diện ngày càng nhiều của các tập đoàn Hàn Quốc tại Việt Nam, cùng với sức ảnh hưởng của K pop và huấn luyện viên Park Hang seo khi dẫn dắt đội tuyển quốc gia Việt Nam, đã góp phần thúc đẩy sự quan tâm của giới trẻ Việt đối với Hàn Quốc.

Làn sóng Hallyu không chỉ tạo cảm hứng về văn hóa mà còn tác động đến lựa chọn ngành học. Một hiện tượng đáng chú ý đang diễn ra tại các trường đại học Hàn Quốc là những ngành từng đối mặt nguy cơ bị cắt giảm, như nhân văn và ngôn ngữ, nay lại hồi sinh nhờ sinh viên quốc tế.

Đại diện một trường đại học lớn tại Seoul cho biết trong khi Hàn Quốc lo ngại các ngành nhân văn và ngôn ngữ dần mai một, thì đây lại là lĩnh vực được sinh viên quốc tế quan tâm. Nhiều bạn trẻ yêu thích nội dung Hàn Quốc và thần tượng K pop nên lựa chọn chuyên ngành tiếng Hàn. Thậm chí, các trường còn mở thêm chương trình thạc sĩ và chuyên ngành liên quan đến nội dung văn hóa Hàn Quốc.

Giấc mơ Hàn Quốc và kỳ vọng đổi đời

Với không ít người, du học Hàn Quốc là con đường hướng đến một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Liana Shin, 25 tuổi, đến từ Kyrgyzstan, chia sẻ cô từng say mê văn hóa và lối sống Hàn Quốc từ khi còn nhỏ. Theo cô, Hàn Quốc là quốc gia phát triển cao, tiện nghi và an toàn. Dịch vụ giao hàng hoạt động 24 giờ, mọi thứ đều dễ dàng tiếp cận.

Cô cho rằng chất lượng cuộc sống tại Hàn Quốc khác biệt rõ rệt so với quê hương mình. Trong quá trình học tập, cô quyết định sẽ ở lại Hàn Quốc lâu dài để có cuộc sống ổn định hơn.

Theo giáo sư Jun Jung sook của Đại học Pyeongtaek, nhiều sinh viên Đông Nam Á sang Hàn Quốc vừa học vừa làm để kiếm tiền. Làm thêm tại cửa hàng tiện lợi hoặc nhà hàng có thể mang lại thu nhập khoảng 1,5 triệu won mỗi tháng, tương đương số tiền cha mẹ họ phải làm việc ba đến bốn tháng tại quê nhà.

Bản thân bà Jun là người nhập cư gốc Việt, hoàn thành tiến sĩ về đa văn hóa và được bổ nhiệm làm giáo sư năm 2012. Từ năm 2015, bà phụ trách trung tâm hỗ trợ sinh viên quốc tế của trường.

Tuy nhiên, bà cho rằng thực tế khắc nghiệt hơn nhiều so với kỳ vọng. Sinh viên có thể rơi vào vòng xoáy nợ nần và thậm chí trở thành người cư trú bất hợp pháp.

Để đủ điều kiện du học, sinh viên quốc tế phải chứng minh khả năng tài chính với số tiền ký quỹ có thể lên tới 20 triệu won. Nếu rút tiền hoặc không duy trì mức yêu cầu, họ có nguy cơ bị trục xuất.

Tháng 12 năm ngoái, Hanshin University gây tranh cãi khi buộc 22 sinh viên Uzbekistan rời trường, với lý do ngăn chặn nguy cơ bị trục xuất do không duy trì đủ số dư tài khoản theo yêu cầu visa.

Môi giới du học và vòng xoáy nợ nần

Trong quá trình chuẩn bị hồ sơ tài chính và giấy tờ, nhiều sinh viên rơi vào tay các môi giới.

Theo giáo sư Jun, dù mong muốn sang Hàn Quốc rất lớn, quy trình xin visa và chuẩn bị hồ sơ tại Việt Nam khá phức tạp, khiến nhiều sinh viên buộc phải phụ thuộc vào môi giới.

Các môi giới xuất hiện ở hầu hết các khâu. Có người giúp tìm trường phù hợp, có người kết nối với trung tâm đào tạo tiếng Hàn để luyện thi. Nguy hiểm nhất là những môi giới hỗ trợ chứng minh tài chính. Họ thu phí cao và thậm chí cho sinh viên vay tiền với lãi suất lớn để đủ điều kiện mở sổ tiết kiệm.

Việc phải trả phí qua nhiều bước khiến sinh viên tốn hàng nghìn USD trước khi đặt chân đến Hàn Quốc. Khi đã mang nợ, họ buộc phải làm việc để trả nợ, thậm chí ở lại làm việc trái phép sau khi visa sinh viên hết hạn.

Dù hiện nay thông tin đã dễ tiếp cận hơn, việc xin visa vẫn khó khăn, khiến 80 đến 90% sinh viên vẫn phụ thuộc vào các trung tâm tư vấn và môi giới.

Khủng hoảng dân số và chiến lược thu hút 300.000 sinh viên quốc tế

Trong bối cảnh số lượng sinh viên Hàn Quốc giảm do tỷ lệ sinh thấp, nhiều trường đại học và chính quyền địa phương coi việc thu hút sinh viên quốc tế là ưu tiên hàng đầu.

Lãnh đạo nhiều trường trực tiếp sang Việt Nam, Uzbekistan và các quốc gia khác để ký kết thỏa thuận hợp tác cấp nhà nước nhằm thu hút sinh viên.

Năm ngoái, Hàn Quốc công bố kế hoạch 5 năm nhằm thu hút 300.000 sinh viên quốc tế, với mục tiêu bù đắp thiếu hụt sinh viên trong nước và tăng sức cạnh tranh cho các địa phương đang đối mặt nguy cơ suy giảm dân số.

Chính phủ đề xuất nới lỏng yêu cầu tiếng Hàn khi xét tuyển đại học, mở rộng cơ hội thực tập và việc làm, đồng thời xây dựng cơ chế cấp visa nhanh cho sinh viên tài năng.

Ngoài ra, các Trung tâm Giáo dục Hàn Quốc ở nước ngoài sẽ được bổ sung bộ phận chuyên trách kết nối trường đại học Hàn Quốc với các trường sở tại, cung cấp chương trình tiếng Hàn và tư vấn du học.

Sau tốt nghiệp: Rào cản visa và tỷ lệ ở lại thấp

Dù mục tiêu của chính phủ là khuyến khích sinh viên quốc tế ở lại làm việc và định cư, thực tế lại không dễ dàng.

Một phụ nữ 26 tuổi, tốt nghiệp thạc sĩ tại Hàn Quốc và hiện làm việc cho công ty Hàn, cho biết cô từng bị từ chối visa lao động hai lần dù nhận được đề nghị với mức lương cao từ các tập đoàn lớn.

Cô cho rằng hệ thống thông tin visa phân tán, mỗi nhân viên nhập cư yêu cầu một loại giấy tờ khác nhau, khiến quá trình xin visa kéo dài và khó khăn.

Nếu không kịp hoàn tất thủ tục hoặc không đủ tài chính để chờ việc trong nhiều tháng, sinh viên buộc phải rời Hàn Quốc.

Trong tổng số 27.321 sinh viên quốc tế tốt nghiệp đại học tại Hàn Quốc, chỉ 2.253 người, tương đương 8,2%, được tuyển dụng tại doanh nghiệp trong nước. Có 7.810 người, tương đương 28,6%, rời khỏi Hàn Quốc. Hơn một nửa còn lại không rõ tình trạng với cơ quan chức năng.

Tính đến năm 2023, có 35.504 người ở lại Hàn Quốc trái phép sau khi nhập cảnh bằng visa sinh viên.

Hướng tới hệ thống bền vững

Chính phủ Hàn Quốc nhấn mạnh sự phối hợp giữa giáo dục, doanh nghiệp và chính quyền địa phương để xây dựng hệ sinh thái bền vững cho sinh viên quốc tế.

Một giải pháp được đề xuất là khảo sát nhu cầu nhân lực tại từng địa phương và thiết kế chương trình đào tạo gắn với thực tiễn ngành nghề.

Theo giáo sư Jun, Hàn Quốc đang thiếu hụt lao động ở nhiều lĩnh vực, từ công việc đơn giản, thời vụ đến chuyên môn cao. Điều cần thiết là tạo hành lang pháp lý để sinh viên quốc tế có thể tiếp tục học tập, làm việc và chuyển tiếp suôn sẻ từ đời sống sinh viên sang người lao động và cư dân lâu dài.

Cre : Korea Herald